Buntownicy znad Wełtawy - wykład Jerzego Brukwickiego

Po stłumieniu przez wojska Układu Warszawskiego Praskiej Wiosny 1968 część czeskich twórców zbojkotowała oficjalne życie artystyczne; wielu z nich wyemigrowała. 1 stycznia 1977 roku ogłoszono deklarację ruchu obrony praw obywatelskich Karta 77. Niezależna literatura, muzyka, film, sztuka silnie związała się z opozycją polityczną. Terytoria obywatelskiego sprzeciwu i oporu wytyczała twórczość Bohumila Hrabala, Vaclava Havla, Milana Kundery, Josefa Škvoreckiego, Pavla Kohouta, filmy Miloša Formana, Jiřiego Menzla, koncerty zespołu Plastic People of the Universe, obrazy, rzeźby i obiekty Jany Kremanovej, Vĕry Novăkovej, Milana Knižáka, Jiříego Kolářa, Karela Nepraša, Jiříego Sopki, Pavla Brizdy, Josefa Hampla, Aleša Krejčy,Josefa Procházki, Viktora Karlika, fotografie Vladimira Birgusa, Jindřicha Štreita. Nastąpiły przewartościowania moralnej roli artysty, uległy zmianie kontakty z widzami. Twórczość opozycyjna odnosiła się do relacji międzyludzkich w czasach zdominowanych przez opresyjny system polityczny, wszechobecne prześladowania i represje, natarczywą propagandę i cenzurę. Opisy dziwnego, niespokojnego świata i egzystencjalnej sytuacji człowieka żyjącego w jego przestrzeniach niepokorni artyści wyrażali w formie groteskowego, surrealnego, często szyderczego snu lub metaforycznych, ekspresyjnych interpretacji zaistniałych sytuacji i wydarzeń. W tym szczególnym okresie dziejowym, kiedy to twórcy traktowali sztukę jako akt sprzeciwu i wolności, sami realizowali ekspozycje swoich prac, powstało wiele przejmujących i wnikliwych dzieł dających artystyczne, etyczne i polityczne świadectwo rzeczywistości lat 70. i 80. ubiegłego wieku.

Jerzy Brukwicki (1945) – krytyk sztuki, kurator wystaw, dziennikarz. Wieloletni szef warszawskiej Galerii Krytyków Pokaz. W latach 80. autor kilkudziesięciu wystaw niezależnych, m.in. „Polska Pieta”, „Czas smutku, czas nadziei”, „Obecność”, „Przeciw złu, przeciw przemocy”, „ Rocznice”, plakatów „Solidarności”; redaktor i wydawca pisma o kulturze niezależnej „Wybór”, redaktor podziemnego tygodnika społecznego „Przegląd Wiadomości Agencyjnych” (PWA), współpracownik wydawnictw NOWA, Przedświt, Pokolenie. Zrealizował wiele wystaw współczesnej sztuki polskiej w krajowych i zagranicznych muzeach i galeriach (m.in. „W drodze. O sensie wędrówki przez życie”, „Wobec zła”, „Dialogi”, „Wolnym być…”, „... ze snów”, plakatów kulturalnych i społecznych). Kurator wystaw Magdaleny Abakanowicz, Sylwestra Ambroziaka, Tadeusza Boruty, Tadeusza Brzozowskiego, Romualda Oramusa, Stanisława Sobolewskiego, Ryszarda Stryjeckiego, Józefa Szajny, Andrzeja Wajdy. Autor tekstów o sztuce i wydarzeniach artystycznych („Exit”, „LOT Kaleidoscope”, „Pokaz”, „Polish Culture”, „Kunstmarkt”, „Reklama”, „Rondo Europa”, „Spotkania z Warszawą”, Warszawski Informator Kulturalny, culture.pl, portalmini.eu).